Οι Σπέτσες, η Υδρα και τα Ψαρά είναι τρία μικρά νησάκια που, κατά τη μεγάλη επανάσταση του Γένους, κατόρθωσαν να αντιμετωπίσουν με επιτυχία τον στόλο μιας απέραντης και πανίσχυρης αυτοκρατορίας, της Τουρκίας.

Οι κάτοικοι των νησιών δεν είχαν κανέναν ιδιαίτερο λόγο να επαναστατήσουν. Σ’ αυτά δεν ζούσαν Τούρκοι διοικητές ή κάτοικοι, οπότε δεν υφίσταντο καταπίεση, όπως στις άλλες υποδουλωμένες περιοχές. Τα νησιά αυτά ήταν αυτόνομα και διοικούνταν από ντόπιους άρχοντες, πλήρωναν έναν μικρό φόρο στο σουλτάνο και οι δημογεροντίες, που τις αποτελούσαν τα πλέον σεβαστά πρόσωπα, αποφάσιζαν για τα κοινά και όριζαν έναν αριθμό νέων που έπρεπε να υπηρετήσει στα πλοία του οθωμανικού στόλου. Μόνο ο  δυνατός πόθος για ελευθερία, έκανε τους κατοίκους να επαναστατήσουν.

Τα προνόμια της συνθήκης του Κιουτσούκ Καϊναρτζή, η γαλλική επανάσταση και η αναστάτωση της Ευρώπης από τον Ναπολέοντα, είχαν δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για τη ναυσιπλοΐα. Και όπως είχε λείψει κάθε ανταγωνισμός, όλες οι μεταφορές και το εμπόριο γίνονταν αποκλειστικά με τα ελληνικά καράβια. Και εκείνα, με η ρωσική σημαία στα κατάρτια τους, αλώνιζαν τη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο, υποχρεωμένα μόνο να αντιμετωπίζουν τους πειρατές, που μάστιζαν τα πελάγη εκείνη την εποχή. Ετσι οι Υδραίοι, οι Σπετσιώτες και οι Ψαριανοί κατόρθωσαν να συγκεντρώσουν πλούτη και να αυξήσουν σημαντικά τον εμπορικό τους στόλο σε αριθμό και χωρητικότητα πλοίων.

Στην εποχή του μεγάλου ξεσηκωμού του Γένους, τα τρία ναυτικά νησιά είχαν 176 πλοία, από οποία τα 92 ήταν υδραίικα, τα 44 σπετσιώτικα και τα 40 ψαριανά. Η ναυτική δύναμη των Τούρκων ήταν 4 τρίκροτα, 13 δίκροτα, 20 φρεγάτες, 22 κορβέτες και μεγάλος αριθμός από μικρότερα πλοία πολεμικά και φορτηγά. Σ’ αυτά πρέπει να προστεθεί και ο αξιόλογος στόλος των οθωμανικών ηγεμονιών της βόρειας Αφρικής, ο οποίος είχε τους πλέον εμπειροπόλεμους  ναύτες και βρισκόταν πάντοτε στη διάθεση του σουλτάνου.

Το πρώτο από τα νησιά που σήκωσε επαναστατική σημαία ήταν οι Σπέτσες. Στις 26 Μαρτίου, μόλις ακούστηκαν οι πρώτες ειδήσεις για την επανάσταση στην Αχαΐα και τη Μεσσηνία, ξεσηκώθηκαν σύσσωμοι οι καπεταναίοι, οι ναύτες και ο λαός και στόλισαν με επαναστατικές σημαίες όσα καράβια βρέθηκαν στο λιμάνι. Οι σημαίες αυτές ήταν γαλάζιες με κόκκινο γύρο και παρίσταναν στη μέση την ημισέληνο αναποδογυρισμένη και πάνω της κεντημένο το σταυρό. Δεξιά και αριστερά υπήρχε χαραγμένη με κεφαλαία γράμματα  η φράση: «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ».

Με τις σημαίες λοιπόν αυτές στα κατάρτια και τις καρδιές των ναυτών πλημμυρισμένες με θάρρος και πατριωτική έξαρση, ξεκίνησε ο σπετσιώτικος στόλος, για να συντρέξει το Εθνος στη  μεγάλη του απόφαση. Και από τα πλοία, άλλα έβαλαν πλώρη για τη Μονοβασιά, που την είχαν ζώσει οι Μανιάτες οπλαρχηγοί, και άλλα ανοίχτηκαν προς τον Αργολικό, για να καταδιώξουν τα εχθρικά πλοία και να δυσκολέψουν τον επισιτισμό των Τούρκων, που ήταν αποκλεισμένοι στα κάστρα του Μοριά.

Η πρώτη μοίρα του στόλου, αφού βοήθησε τις δυνάμεις της ξηράς, ανοίχτηκε προς τη Μήλο και την Κίμωλο. Ανάμεσα στα δύο αυτά νησιά συνάντησε μια κορβέτα των 36 κανονιών και ένα δίκροτο των 16, που συνόδευαν ένα μεταγωγικό φορτωμένο με στρατιώτες και πολεμοφόδια. Οι Σπετσιώτες ναυτικοί όρμησαν και χτύπησαν τα τουρκικά καράβια, τα αιχμαλώτισαν και τα οδήγησαν θριαμβευτικά στο νησί τους. Αυτό ήταν το πρώτο μεγάλο κατόρθωμα του ελληνικού στόλου στην επανάσταση.

Λίγες ημέρες μετά τους Σπετσιώτες ξεσηκώθηκαν οι Ψαριανοί. Πρώτη τους ενέργεια ήταν να στείλουν στη Σμύρνη τον Νικολή Αποστόλη με εφτά καράβια. Είχαν πληροφορηθεί ότι από κει θα μπάρκαραν 3.000 Τούρκοι για το Μοριά. Οι Ψαριανοί χτύπησαν τα τουρκικά πλοία, βούλιαξαν ένα πολεμικό και αιχμαλώτισαν τέσσερα  φορτηγά, ενώ τα υπόλοιπα σκόρπιζαν τρομοκρατημένα. Ετσι ματαιώθηκε οριστικά η αποστολή του τουρκικού στρατού.

Σ’ ένα νησάκι που βρίσκεται στον κόρφο της Αίνου, καθώς και στην απέναντι στεριά, οι Τούρκοι είχαν στήσει από τα παλιά χρόνια πολλά κανονιοστάσια για να προστατεύουν τα κάστρα του Ελλησπόντου. Οι Ψαριανού που τα ήξεραν, έστειλαν τέσσερα πολεμικά τα οποία ξεμπάρκαραν εκεί μερικούς ναύτες.

Μόλις τους είδαν οι Τούρκοι στρατιώτες, παράτησαν τις θέσεις τους και, τρομοκρατημένοι, τραβήχτηκαν στο εσωτερικό. Ετσι, οι Ψαριανοί ανενόχλητοι, φόρτωσαν στα καράβια τους είκοσι τρία κανόνια και επέστρεψαν θριαμβευτικά στο νησί τους.

(συνεχίζεται…)