ΤΑΣΟΣ ΚΑΖΛΑΡΗΣ, ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΜΟΥ, ΕΡΩΔΙΟΣ, 2017, 199 σελίδες

Όμορφη έκδοση, το χαρτί, τα χρώματα, το εξώφυλλο το οπισθόφυλλο, το βιογραφικό του συγγραφέα, οι έξι πρόλογοι φίλων και ένας «αντί προλόγου» του συγγραφέα, τα σχέδια πορτρέτα, οι φωτογραφίες από το οικογενειακό λεύκωμα, μια γενεαλογική, αυτοβιογραφική αφήγηση πραγματικών γεγονότων σε ρεαλιστική και νατουραλιστική απόδοση. Το βιβλίο δομημένο αυστηρά σε 35 επεισόδια από την παιδική ηλικία μέχρι σήμερα με συντόμευση του χρόνου της αφήγησης που επιτυγχάνεται με την επιτάχυνση, παρουσιάζει με συντομία γεγονότα οικογενειακά, κοινωνικά, εθνικά και πολιτικά που έχουν μεγάλη διάρκεια. Η πλούσια ποικιλότροπη αφήγηση περιλαμβάνει διάλογο, περιγραφή, σχόλια, ελεύθερο πλάγιο λόγο, εσωτερικό μονόλογο και εγκιβωτισμένη αφήγηση με μηδενική εστίαση: σε μια τέτοια αφήγηση ο αναγνώστης έχει πρόσβαση σε κάθε πιθανή πληροφορία είτε αυτή αφορά τις σκέψεις των ηρώων είτε των γεγονότων. Ο αφηγητής είναι παντογνώστης και προχωρά σε αναδρομική αφήγηση γεγονότων του παρελθόντος. Ενδεικτικά σημειώνουμε «το χωριό καίγεται, από την Καβάλα στο Λιβάδι» και οι θεματικές για την μάνα, τις αδελφές, τη γερμανική και βουλγαρική κατοχή, το οικογενειακό λεύκωμα των χαρακτήρων, η γειτονιά, τα επαγγέλματα, η φύση, η χλωρίδα και η πανίδα, οι συνταγές, η φτώχεια, η αντίσταση διαρκείας. Η ιστοριογραφική και τοπογραφική αφήγηση μάς επιβάλλεται με λεπτομέρειες καταδηλωτικής περιγραφής στην  παραγωγή των προϊόντων και της διατροφής (σελ. 50), στα τοπωνύμια, στα πορτρέτα των γειτόνων/ανδρών και του πατέρα  (σελ. 52).Το έργο ως λογοτεχνικός τρόπος (mode) περιλαμβάνει τα υφολογικά στοιχεία, τα εκφραστικά μέσα και τις αφηγηματικές τεχνικές ενός κειμένου ειρωνικού και λυρικού. Πρόκειται για αυτοβιογραφική νουβέλαπου επικεντρώνεται στην οικογένεια του συγγραφέα με αυτόν πρωταγωνιστή από παιδί σε ενήλικα σε πολλά επεισόδια. Στον ελληνικό κόσμο, η εξέλιξη των αφηγηματικών ειδών, συνδέεται με την αστικοποίηση της κοινωνίας και εισάγεται μέσω μεταφράσεων. Ωστόσο για τη δική μας ανάγνωση, ξεχωρίζει το βιβλίο που προτείνουμε προς ανάγνωση και απόλαυση ως βιογραφικό οδοιπορικό στην εθνική και προφορική ιστορία με έμφαση στην Κατοχή και στον Εμφύλιο με καθαρό, πολιτικό λόγο και καταδηλώσεις για τις νάρκες, τις οικογενειακές τραγωδίες, τις δολοφονίες. Η πολιτική αφήγηση, η εθνική ιστορία, η εποχή των Γάλλων στο Λιβάδι (σε. 89), η εποχή της Τριανδρίας στην Ελλάδα, ο γιατρός και δάσκαλος Κώστας Γκουτζαμάνης, το Κιόσκι, ο δάσκαλος Τάκης Χατζημιχάλης, οι επώνυμοι του χωριού, οι ευεργέτες, τα πρότυπα, οι κοινωνικές και πολιτικές αξίες του συγγραφέα δομούν τις θεματικές του έργου.Η καθημερινή ζωή αποδίδεται λογοτεχνικά με έμφαση στο λεξιλόγιο: στης μαμάς το φαγητό, τη χορτόπιτα, την τσουκνιδόπιτα, τη μαεστρία, τη ροδαλή, τη νόστιμη πίτα, τη βλάχικη μπατζαβούσα. Η αφήγηση του συγγραφέα οπτικοποιεί λογοτεχνικά την εποχή μετά την Κατοχή και τολμά τους καθαρούς χαρακτηρισμούς, οι οποίοι σε διαλεκτική απόδοση δεν αλληλοαποκλείονται: ο βασιλικός, ο αριστερός, ο μορφωμένος, ο έξυπνος, ο θαρραλέος (σελ.59).

Η θετικιστική ιστορική αφήγηση με ντοκουμέντα, με πηγές, με πληροφορητές, με διακειμενικότητα με την μάνα που ήξερε, δομούν έναν κόσμο πραγματικό και μυθοπλαστικό έτοιμο για κινηματογράφηση. Η αφήγηση είναι αναστοχαστική και ο μονόλογος του συγγραφέα, η αυτοκριτική και η συνεχής εξέλιξη και πρόοδός του (σελ.71) αναδεικνύεται μέσα από το τραγούδι, τα τραγούδια από την Ήπειρο, από τους ρεμπέτες (σελ.76), η χαρτογραφική αφήγηση, το δάσος, η Ελασσόνα, οι Ράχες, η συγγνώμη του πατέρα (σελ.82). η ψυχαναλυτική απόδοση, η μεταφυσική/ θρησκευτική αφήγηση, η προσευχή, η πίστη των αγροτών, τα επαγγέλματα της εποχής, οι αγρότες, οι κτηνοτρόφοι, οι κυρατζήδες, οι βοσκοί, οι αμπελάδες, οι εργάτες (σελ. 86), που σήμερα φαίνεται να «επικαιροποιούνται» στην ευρωπαϊκή Ελλάδα του 2019.Προτείνουμε την ανάγνωση και απόλαυση του βιβλίου ΤΑΣΟΣ ΚΑΖΛΑΡΗΣ, ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΜΟΥ, ΕΡΩΔΙΟΣ, 2017,199 σελίδες για τον ανεκδοτολογικό χιουμοριστικό, αντιαμερικανικό, μαρξιστικό και φεμινιστικό λόγο του συγγραφέα, για την αγάπη στα βιβλία και τη γνώση που καταγράφεται και εκπέμπεται στα επεισόδια, στο σενάριο της ζωής του: στον εργάτη,  αγρότη,  δάσκαλο,  παπά,  γονιό,  έφηβο,  φυσιολάτρη,  παιχνιδιάρη συγγραφέα, στην Ιοκάστη, στο άγγιγμα, στη Νίτσα, στη σελίδα 100, όπου βρίσκεται ο έρωτας.Μετά τον γενεαλογικό νέο πρόλογο του συγγραφέα (σελ. 100) «πώς πήγαν οι Καζλάρηδες στη Λάρισα», οι ρίζες της οικογένειας, το επίθετο, η προέλευση, η θεία που αφηγείται την ιστορία των παππούδων,  η γειτονιά, τα παιδιά, το σχολείο, οι συμπεριφορές, τα ψεύδη, οι γονεϊκές σχέσεις, η εργασία των παιδιών για την ενηλικίωσή τους, η σοβαρή, αυστηρή οικογενειακή αγωγή μας απορροφούν. Η στάχτη της μνήμης δεν ήταν εύκολη στο ανακάτεμα (σελίδα 112): αυτή είναι η πολιτική πρόταση της ποιητικής και αισθητικής του συγγραφέα, που δομείται από τους κώδικες της εποχής, από τον σκύλο αφηγητή, από τον πολιτικοποιημένο εργάτη της γης, παραμυθατζή χαρισματικό αφηγητή (σελ. 118): τα επαγγέλματα, οι καταγωγές, η γεωγραφία, οι ταυτότητες και οι ετερότητες (σελ. 125), οι ορειβάτες, η λατρεία της φύσης, η Γραμμένη Οξιά, τα ίχνη της εθνικής και πολιτικής ιστορίας, οι αντάρτες, τα αποτυπώματα, η διαβατάρικη βροχή,  η ανεκδοτολογική αφήγηση, η εναλλαγή με το τρίτο πρόσωπο, οι αγρότες, οι πατάτες, το εμπόριο, το τραγούδι, ο λαϊκός κόσμος της παραγωγής, τα παζάρια της εποχής, η λατρεία και ο κόπος της γης, η εξωστρέφεια του συγγραφέα, η αγωνία του για την επαγγελματική ταυτότητα, η μητέρα, οι αδελφές, οι γυναίκες κυρίαρχες, η αξία της οικογένειας και της αγάπης. Μετά τον πόλεμο τα σχολεία ξανακτίζονται, το Δασαρχείο, η δεντροφύτευση, ο κόκκινος συγγραφέας, τα ρεμπέτικα, ο σεσημασμένος μάγκας (σελ. 163) δομούν πραγματικά σενάρια καθημερινή ζωής. Ο συγγραφέας ακολουθεί το όνειρο του για τη Θεσσαλονίκη, την μόρφωση, τη γνώση, τα αγαπημένα του βιβλία λογοτεχνίας, τα ελληνικά, ρωσικά, γιαπωνέζικα κείμενα, όλα vs φασισμού (σελ.169). Η μόλτσα, ο πατέρας ως χαρακτήρας, ο κομουνισμός, η ΕΔΑ, ο Βλάχος στη Θεσσαλονίκη, ο τεχνίτης, ο μάστορας, ο φίλεργος, χαρούμενος άνθρωπος της γης και της βαρύτητας, ο έρωτας, η γνώση, η ταξική ταυτότητα, οι αρχές της οικογένειας, το χωριό, ο φεμινιστής, μαρξιστής ποιητής  Τάσος Καζλάρης ξέρει να γράφει λογοτεχνία.

 

Ιφιγένεια Βαμβακίδου

Θεσσαλονίκη 2020